• Hoax

    Schermafbeelding 2015-10-17 om 20.36.05Internet is een prachtig medium. Als je iets niet weet, dan biedt google soelaas. Nadeel is natuurlijk dat je wel de juiste vraag moet stellen om het goede antwoord te krijgen. Hoe handig Google Translate ook is, het zal nog wel even duren voordat vertalingen ook feilloos rekening gaan houden met de context van de originele zin. Tot die tijd zullen we – Kelly uitgezonderd – toch niet snel in een mail trappen waarin we worden uitgenodigd een openstaande boete via ene bank in West Samoa te betalen.

    Op de lagere school beginnen kinderen in groep 5 met zogenaamde boekbesprekingen. ‘Vertel eens iets over de schrijver’ is dan een van de te bespreken onderwerpen. Je tikt vervolgens de naam van de schrijver in op Google en er rolt een kant-en-klare biografie van de schrijver uit. In groep 5 zijn ze de onderwijzers dan al snel tevreden, maar ik wil ze de kost niet geven op onze universiteiten en hoge scholen. Alle scripties en papers gaan tegenwoordig door een stukje software die uitzoekt hoeveel bij elkaar is gejat. Vervolgens moet uit de bronvermelding ook nog eens duidelijk worden waarop al deze zogenaamde feiten zijn gebaseerd. Wikipedia is hartstikke leuk om op te zoeken waarom ‘Sting’ nu eigenlijk ‘Sting’ heet, maar om er een wetenschappelijke conclusie op te baseren gaat toch wel een beetje kort door de bocht. Iedereen kan op Wikipedia naar hartenlust de meest grote onzin verkopen en zonder onderliggend bewijs is dat helemaal niks waard.

    Mensen nemen klakkeloos dingen over. En in scripties en papers van studenten of werkstukken van groep-5-leerlingen hebben we daar weinig last van, maar op Facebook komen er toch berichten langs waarvan je je mag afvragen waarom iemand dat zomaar deelt. Sommige berichten lijken echt maar zijn dat niet of niet meer. Er wordt zoveel oud ‘nieuws’ herhaald. Mensen die ooit een nudie van zichzelf hebben verstuurd zullen daar heel hun leven aan herinnerd worden. Totdat iedereen dat doet (en ik vraag me af of dat ooit gebeurt) blijft dat vervelend. Het is ook een beetje als naar een aflevering van Kabouter Plop kijken. Al ruim 9 jaar begint iedere dag om 6.30 uur op Nederland 3 de televisiedag voor de kinderen met Kabouter Plop. Een kabouter die net als landgenoten Suske en Wiske maar niet ouder wordt. Zie je Walter den Donder (Plop) echter later ergens in een talkshow zitten dan schrik je wel even. Walter is wel iets ouder geworden.

    tumblr_noubzswRh51sm1qloo1_1280tijdreizen-back-to-the-future-21-10-2015Op Facebook heb ik nu al minstens 3 jaar het bericht voorbij zien komen dat het vandaag de dag is die in ‘Back to the Future 2′ werd ingesteld als bestemming voor de reis van de toekomst. Een reis 30 jaar vooruit in de tijd. Er zijn zelfs websites waar deze foto iedere dag gegenereerd wordt en mensen naar hartenlust de zoveelste Hoax kunnen veroorzaken. Mensen delen die berichten als gekken en dan gaat zo’n bericht ‘viral’. De echte datum is overigens 21 oktober 2015. Vandaag over 4 dagen. Dat u het weet.

    Schermafbeelding 2015-10-18 om 20.18.07Deze week zag ik ook een bericht op Facebook staan waarbij werd aangekondigd dat er nu een manier is waarop je kunt zien dat een vrouw mishandeld wordt door haar man. Dan tekent zij een zwarte stip op haar handpalm. Die man kan blijkbaar niet lezen en heeft ook niet de tegenwoordigheid van geest te vragen waar die stip precies voor dient die nu al maanden op haar handpalm prijkt. Het gaat hier echter niet om een grap maar om het idee van een iemand die dit zelf heeft meegemaakt. Dat dit soort berichten door miljoenen gedeeld worden is natuurlijk opmerkelijk. Het is goed bedoeld, maar er is niet heel goed nagedacht over de implementatie er van. Dat zie je wel vaker op Facebook. De Pietitie was ook zo’n ding. Miljoenen mensen ‘liken’ de petitie en het enige wat je dan hebt is een petitie die door miljoenen is geliked. De maatschappij heeft nooit meer iets vernomen van de initiatiefnemers en 3 jaar later is de Pietendiscussie op hetzelfde bedroevende niveau aanbeland als waar we geweest waren zonder deze Pietitie. Meer dan een leuk woordgrapje was het niet.

    NessieDe hoax is niet alleen van de moderne tijd. Er zijn altijd hoaxes geweest. Vaak als onderdeel van een vakkundig bedachte oplichting. In de tijd dat duizenden mensen hun geluk gingen zoeken in de Klondike in Canada bij Alaska claimden ‘wetenschappers’ al goud te kunnen winnen uit zeewater. Een elektrolyse-proces zette gouddeeltjes in het water om in klompjes goud die gedolven konden worden. Honderden mensen vergaapten zich aan deze vinding die niets meer was dan een oplichterstruc om mensen te laten geloven in een uitvinding om ze vervolgens te vragen ‘aandeelhouder’ te worden. Om mee te delen in de ‘grote’ winsten. Of wat te denken van het monster van Loch Ness. De foto van Nessie heeft miljoenen doen twijfelen. De regio rond Ness heeft er garen bij gesponnen. cirkel2Fantastische reclame. En naast de vele UFO hoaxes (tot en met de autopsie van een buitenaards wezen toe) was  – en is – er ook nog de graancirkel hoax. Misschien wel de grootste hoax ooit. Komen de UFO-meldingen vooral uit America, de graancirkels worden bij voorkeur waargenomen in Engeland. Er zijn mensen geweest die toegegeven hebben verantwoordelijk te zijn voor deze cirkels. Gezien de enorme complexiteit van deze cirkels worden deze mensen echter niet geloofd. Dus blijft de hoax in stand. De kans dat ze door buitenaards leven zijn gemaakt is nagenoeg nul, maar er zijn in het verleden mensen geweest die allerlei mysterieuze dingen hebben gezien bij deze graancirkels. Sporen van grote hitte op de grond of mysterieuze lichtbollen. Ook werden mensen bij deze cirkels licht in het hoofd. Tja…. Dat is ook wel weer het kenmerk van een hoax. Als ie eenmaal ontkracht wordt gaat ie gewoon door. Mensen, en dan vooral de mensen die allerlei wetenschappelijke conclusies hebben getrokken – vaak zonder bronvermelding – willen niet dat uitkomt dat het allemaal nep is geweest. Daarmee staat direct hun autoriteit ter discussie.

    Toen de hoax gedijde in smoezelige tijdschriften of boeken in de ramsj-kelder was er weinig aan de hand. De digitale hoaxes op Facebook, Twitter maar ook op nieuwssites zijn minder onschuldig. Op Facebook kom je veel slimme mensen tegen. Die mensen denken wellicht na over een post voordat ze deze na-papegaaien of delen. Maar het merendeel doet dat niet. En eerlijk gezegd zie ik dat de gerenommeerde pers op televisie en in dagbladen ook niet altijd doen. En dan bedoel ik ook de kwaliteitspers. Van het eerste nieuws dat we na een ramp horen klopt nagenoeg bijna niks. Alles wat iemand vindt wordt klakkeloos overgenomen en – soms met de mededeling dat het nog niet bevestigd is – op zender gegooid. Wie zijn zij – en wij – dan om nog iets van volksvertegenwoordigers te vinden die ongenuanceerd het vluchtelingenprobleem samenvatten. Dat is iemand schreeuwend om rust vragen.