• Zinloos gestemd

    Banner-Referendum-330x250Op 6 april aanstaande worden wij geacht in een staat van kennelijke wijsheid te kunnen oordelen over het associatieverdrag dat de EU voornemens is te sluiten met de Oekraïne. Ergens in de geschiedenis hebben volksvertegenwoordigers klaarblijkelijk openlijk getwijfeld aan hun eigen representativiteit en hebben een voorstel uitgewerkt voor een raadgevend referendum. U merkt wellicht aan mijn toon dat ik het exacte nut van een dergelijk referendum niet helemaal begrijp. Een raadgevend referendum klinkt heel democratisch maar is in mijn ogen eigenlijk precies het tegenovergestelde. Een gekozen volksvertegenwoordiging gaat hier namelijk over. Die krijgen periodiek, maar tenminste een keer per vier jaar, dit mandaat van ons: het volk. Die manier waarop wij besluiten nemen is vastgelegd in de Grondwet. De laatste grondwetswijziging stamt uit 1983. Dat is dus al meer dan 30 jaar geleden gedaan.

    Wil je een referendum daadwerkelijk van enige waarde laten zijn dan is het noodzakelijk dat je een correctief referendum invoert. En daarvoor moet je de Grondwet wijzigen. Dat is niet makkelijk. Het vereist een tweederde meerderheid van de Staten Generaal. Na ontbinding van de Tweede Kamer moet het voorstel nogmaals in stemming worden gebracht in de Tweede Kamer en wederom met een tweederde meerderheid worden aangenomen. Zo is de inspraak van de burger bij dergelijke cruciale wijzigingen voorzien. Lastige van een Grondwetswijziging is natuurlijk dat je niet een ding wijzigt wanneer je een dergelijk traject doorloopt. En daar doemt voor het correctieve referendum een grote uitdaging op. Het is namelijk een vrij overbodige toevoeging aan ons democratisch bestel. Welke beslissingen ga je namelijk voorleggen aan het volk? En bovenal: waarom verwacht je dat het volk daar een ander oordeel over zou kunnen hebben? En omdat het zo overbodig is is het een moeilijk thema om mee te zeulen met een Grondwetswijziging. Daar zal veel weerstand tegen bestaan. En als het electoraal niet lekker ligt is het maar de vraag of de partijen achter het huidige referendum (PvdA, Groen Links en D’66) er zo hard aan zullen durven trekken. Het kan nogal een thema worden.

    160229-fd-referendum-oekraineMaar om mij niet duidelijke redenen hebben ze gemeend een nietszeggende tussenvorm in het leven te moeten roepen. Het raadplegend referendum. Omhult is de meest eloquente bewoordingen die geen enkele boerenlul snapt is het voorstel door de tweede en eerste kamer geloodst. Het is een raadgevend referendum met een opkomstdrempel van 30% en een horizonbepaling. Om te voorkomen dat we daadwerkelijk ook echt ooit een referendum zullen moeten uitvoeren is bepaald dat een burgerinitiatief eerst 300.000 handtekeningen te verzamelen. Schijninspraak op het eerste gezicht, maar het is ‘Geen Stijl’ toch gelukt de benodigde hoeveelheid van 300.000 stuks bijeen te schrapen. Dat was natuurlijk niet de bedoeling. Daarom hullen we het echte referendum maar gelijk in de taalkundigste nevelen.

    U kunt voor of tegen het voorgenomen associatieverdrag van de EU met Oekraïne stemmen. Tegen wat? Oh ja. Als u niet met 30 procent komt opdagen telt het referendum niet. Nou ja. Dan nemen we de raad die u ons wenste te geven wellicht niet over. Komt u wel in grote getale opdagen dan dienen wij overeenkomstig de uitslag een wet in. Tenminste. Misschien. Dat hoeft namelijk niet. Maar als we het toch doen dan stemt de Tweede Kamer en de Eerste Kamer over het voorstel. En raadt eens? Zij mogen het alsnog afkeuren. En daar hadden ze allemaal ook mogen doen als we dat hele referendum niet hadden gehad. En dan moet iemand mij eens uitleggen wat daar nu precies zo het nut van was.