• Mik in de ogen

    De wens is de moeder van de gedachte. Als je iets heel erg gelooft dan kun je af en toe niet meer scherp zien wat feit en wat fictie is. Aan deze selectieve vorm van perceptie leiden we in principe allemaal. Wanneer iemand in een ruzie belandt zijn vrienden geneigd het voor hun vriend op te nemen. Niet omdat hij niet de oorzaak van de ruzie is, maar omdat het een vriend is. De argumenten van de vriend zijn sneller waar als die van zijn opponent. Zo is het nu eenmaal. Als er haarscheurtjes in de vriendschap komen dan is die onvoorwaardelijke steun ineens niet zo vanzelfsprekend meer. Daar kan een vriendschap zelfs aan kapot gaan maar dat hoeft helemaal niet. Van echte vrienden ken je hun tekortkomingen (tenminste in jouw perceptie) en die accepteer je dan.

     

    Schermafbeelding 2013-12-06 om 20.44.43Zelf kun je ook in je eigen kunnen geloven. Dat is een goede karaktereigenschap en noemen we doorgaans zelfvertrouwen. Een tekort aan zelfvertrouwen maakt van iemand een twijfelaar of een verschrikkelijke pietlut. Iemand die pas tevreden is als hij zeker weet dat alles 100% in orde is. Bij de lancering van een ruimteveer is dit gewenst gedrag. Bij het sorteren van aardappelen iets minder. Een teveel aan zelfvertrouwen is echter nog een vervelendere eigenschap. Tenzij dat ook ergens op gebaseerd is. Iemand die ergens heel erg goed in is en dat keer op keer waarmaakt mag in enige mate met zijn of haar kwaliteiten te koop lopen. Als deze godenstatus vooral zelfverklaard is begint het betere navelstaren. In de wetenschap zien we dit de laatste jaren met enige regelmaat de kop op steken. Onderzoeker Diederik Stapel vond ergens iets van en zorgde ervoor dat de cijfers dit ‘vinden’ zouden bewijzen. Stapel deed dat volgens mij niet omdat het een pathologische leugenaar is. De druk op onderzoekers om te publiceren is groot. ‘Stating the obvious’ is saai. Een onderzoek moet een verrassend resultaat hebben. Anders is de pers er niet in geïnteresseerd en loop je het risico dat je langzaam aan de zijlijn van je vakgebied terecht komt. In 2012 stond in de Volkskrant dat 1 op de 10 onderzoekers data vervalst. Dat moet welhaast het gevolg zijn van het feit dat deze maatschappij vooral graag extremen consumeert. Hoe vaak hebben we niet gehoord dat het drinken van een glas rode wijn goed voor je is. De vooraanstaande Amerikaanse onderzoeker Dipak K. Das beweerde dit jaren geleden. Na een onderzoek en een 60.000 pagina’s dik rapport blijkt dat dit gewoon onzin is. Als de wetenschappelijke wereld haar eigen nest zo blijft bevuilen zal bij ieder onderzoek met een ongewenste uitkomst onherroepelijk het gewraakte vraagteken geplaatst worden. Sowieso is er – zo lijkt het althans soms – voor ieder wetenschappelijk onderzoek wel een onderzoeker die precies het tegenovergestelde beweert. Wetenschappers moeten elkaar veel meer en beter controleren en wij moeten dat kunnen toetsen.

     

    MINOLTA DIGITAL CAMERAMaar volgens mij kan er ook nog iets anders aan de hand zijn. Ik noem het maar die situatie waarin de wens de moeder van de gedachte is. In Venlo is een stadsarcheoloog nu tot op de grond afgefakkeld omdat hij beweerde dat opgegraven resten behoorde aan een Mikwe. Een Joods badhuis van voor 1600. Waarom hij deze uitspraak heeft gedaan en waarop hij dat heeft gebaseerd wordt nu onderzocht. Wat nu wel een feit lijkt te zijn is dat het helemaal geen Mikwe is maar een gierput. Veel verder kunnen zaken niet uit elkaar liggen ben ik bang. Op basis van de bewering van de stadsarcheoloog heeft het Limburgs Museum een vleugel bijgebouwd waar de Mikwe in tentoon is gesteld. Ineens waren er echter twijfels aan het Mikwe-verhaal. Ook hier waren onderzoeksresultaten verzonnen. Of werd iemand geciteerd die helemaal niets van de zaak afwist. Zonder het gedrag van de stadsarcheoloog te willen goedpraten of veroordelen denk ik wel dat er iets fundamenteels fout is als men blindvaart op de beweringen van één persoon. Of men die persoon zelf zijn eigen – oh zo gewenste – beweringen laat verifiëren. Dat had best onafhankelijk onderzocht mogen worden. Zeker als er een investering van een drie miljoen euro op gebaseerd is.

     

    Natuurlijk is het achteraf makkelijk praten. Maar het is nu ook wel heel makkelijk veroordelen. Ik heb het gevoel dat er ook heel wat mensen over de rug van deze stadsarcheoloog hun eigen straatje aan het schoonvegen zijn. Wassen hun handen in de onschuld van de Mikwe en vegen alle verantwoordelijkheid de gierkelder in. Daar hebben mensen boter op hun hoofd en mik in hun ogen.