• Niets onder Groningen

    Schermafbeelding 2015-06-22 om 20.12.24Groningen is in rep en roer. Sinds een paar jaar wordt de grond vrijwel wekelijks opgeschud door een aardbeving van een kleine magnitude. Oorzaak? Jarenlange gaswinning in het Groninger gasveld. Het grootste landgasveld van de wereld. Nu het vat bijna leeg is gaat eigenlijk gebeuren wat feitelijk moest gebeuren. De ruimten die door de gaswinning in de aarde zijn ontstaan krimpen langzaam in elkaar en dat leidt eens in de zoveel tijd tot een vervelende trilling aan het aardoppervlak. De link tussen de gaswinning en de aardbevingen is evident. Het kaartje met aardbevingen is nagenoeg identiek aan de grenzen van het gasveld. En toegegeven, het is natuurlijk verre van leuk wanneer je huis door een aardbeving beschadigd raakt en daardoor onverkoopbaar wordt. Want wie zit er nu te wachten op een mooi huis waarvan je niet met zekerheid weet of het er over een half jaar nog zo bij staat. De Nederlandse overheid staat voor een duivels dilemma. Compenseren van de schade heeft wel zin maar is feitelijk ook een gebed zonder einde want er is weinig garantie dat het bij de aardbevingen blijft die nu geweest zijn. Is het mogelijk de huizen tegen een absurd niet-marktconform tarief op te gaan kopen? Of zou dan de geest uit de fles zijn? Waar leg je de grens? Alle vormen van natuurgeweld zijn dan ergens verwijtbaar richting de overheid. aardbeving-1640Ik heb altijd een beetje moeite met mensen die – aangetrokken door het ydilische uitzicht – in de uiterwaarden langs een rivier willen wonen. Zolang het water niet in hun huis staat is de overheid een bureaucratische organisatie die het hen zo moeilijk maakte zo dicht bij de rivier te gaan wonen. Als het water echter 1 meter hoog in de huiskamer staat is diezelfde overheid een orgaan dat moet voorkomen dat zoiets kan gebeuren. Vooral niet door een dijk voor hun deur te bouwen die het uitzicht wegneemt maar door ergens anders de boel bij hoogwater onder te laten lopen. Uiteraard wordt ook de hand omhoog gehouden want de schade moet wel betaald worden. En dat doe je uiteraard niet zelf.

    20141021_sinabung_jakartapostIn grote delen van de wereld leven mensen in gebieden met een hoog risico. Dorpen onder vulkanen. Steden op grote breukvlakken en kerncentrales aan de kust. Sommige mensen kunnen niet anders. Ze worden er geboren en wonen er omdat het huis waarin ze wonen er gewoon al stond. Maar de natuur is een geduldige vijand. Een vulkaan die eens in de duizend jaar uitbarst mogen we met recht een actieve vulkaan noemen. Op een mensenleven is de kans dat je een dergelijke vulkaan ziet uitbarsten uiterst klein. Tot kerst 2004 had vrijwel niemand in Nederland het woord tsunami erg hoog op de lijst van parate woorden staan. Door een zeebeving in de Indische Oceaan ontstond een tsunami die aan 290.000 mensen het leven heeft gekost. Die mensen woonden allemaal aan zee en waren nauwelijks beschermd tegen welke vorm van nautisch natuurgeweld dan ook. Vreemd? Nee hoor. Deze mensen waren straatarm en hadden bovendien geen enkele reden om aan te nemen dat dit zou gebeuren. Als je leven afhangt van de rijkdom van de zee, dan ga je niet op een berg in het binnenland wonen. Maar de zee geeft en de zee neemt. Dat weten alle mensen die aan zee wonen. Maar soms neemt de zee wel erg veel.

    shutterstock_tsunamiIn 1953 stierven 1835 mensen door een unieke storm. Een storm op de verkeerde plek op precies het verkeerde moment. Voor veel mensen is dit de ergste ramp in de Nederlandse geschiedenis, maar Nederland en watersnoodrampen gaan hand in hand. In 1570 sterven meer dan 30.000 mensen tijdens de Allerheiligenvloed. Totaal onbeschermd tegen de zee. In 1953 waren er wel al dijken maar die waren gewoon niet bestand tegen het natuurgeweld. De kosten van de ramp en de wederopbouw zijn enorm. Tientallen miljarden guldens moet het gekost hebben. Hier hebben we in Nederland allemaal aan meebetaald. En terecht.

    De situatie in Groningen is eigenlijk een heel vreemde. Sinds de start van de gaswinning heeft de Nederlandse Staat 285 miljard Euro verdiend. Daar heeft heel Nederland van geprofiteerd. Daar is vast nog wel een deel van bij de herstelwerkzaamheden van de watersnoodramp terecht gekomen. Het heeft de Groningers werk en welvaart gebracht maar ook nu de ‘keerzijde’ van die fonkelende medaille. Het had de NAM gesierd als ze van alle opbrengsten een deel had achtergehouden voor het onvermijdelijke. Het restaureren van huizen die bij een volgende grondroering weer even snel beschadigen heeft ook weinig zin. Dat is geld verbranden. Groningers moeten keuzes maken. Ik weet dat dat makkelijk gezegd is maar veel keus hebben ze niet. Groningen staat vol met de meest prachtige huizen. Midden in het landschap. Je kunt een scheur in een muur wel weg plamuren maar als de grond onder het huis langzaam wegzakt is het toch een kwestie van jaren voordat de situatie onhoudbaar wordt. Deuren gaan knellen, ramen verzakken en uiteindelijk is de integriteit van het de constructie zodanig aangetast dat het een onbewoonbare situatie is geworden. Hier is geen houden aan. Misschien is het een idee om de winst van de gaswinning van de komende decennia te besteden aan een opkalefaterplan. Als je de huizen wil behoeden voor instorten moet je ze afbreken en aardschokbestendig weer opbouwen. Dat lijkt onbegonnen werk voor alle huizen. Wijs er een aantal aan als cultureel erfgoed en houdt die in ere. Offer de rest en bouw er huizen op die beter met een ondergrond in beroering kunnen omgaan. Ik zou een deel van de gaswinst van de komende jaren hiervoor aanwenden en ook een deel door de verzekeraars laten betalen. Die draaien immers anders ook op voor een deel de schade. ‘Er gaat niets boven Groningen’ hoorde je ooit veel op de tv. Helaas zit er ook niet veel meer onder Groningen.