• Zonder uitzicht

    MeerssenAls er iemand is die begrijpt wat er in Meerssen aan de hand is mag die opstaan. Ik begrijp er in ieder geval niet veel van. Door de komst van de sociale media lijkt het adagium ‘degene die het hardste schreeuwt heeft gelijk’ op een oorverdovende manier in de praktijk te worden gebracht. Op Facebook pretenderen allerlei mensen precies te weten hoe de vork in de steel zit en altijd heeft de ander het gedaan. Direct na het grootste drama wist ik al dat dit tot allerlei anonieme doodsbedreigingen van zo’n beetje iedereen zou leiden. En mijn vermoeden is op schandalige wijze bevestigd. Ik begrijp ineens hoe burgeroorlogen ontstaan.

    Wat is er eigenlijk aan de hand? Het is verschrikkelijk moeilijk daar een objectief beeld van te schetsen, maar ik probeer het toch. Jo Dejong was wethouder in Meerssen. Hij was lijsttrekker van zijn eigen partij die in 2010 voor het eerst aan de verkiezingen meedeed. Eerder was hij lijsttrekker voor het CDA geweest, maar daar was hij na wat onenigheid vertrokken om met een eigen partij tijdens de verkiezingen van 2010 direct 7 zetels te winnen. Er mag dus gezegd worden dat Dejong een breed draagvlak had. Nog voor de rottigheid rondom Dejong begon was er eerder gedonder rondom burgermeester Ricardo Offermans. Offermans had gesolliciteerd naar de functie van burgermeester van Roermond maar had iets te openhartig met Jos van Rey gesproken waardoor hij niet alleen moest afzien van zijn nieuwe functie, maar ook als burgemeester van Meerssen niet meer gewenst was. Toen er een waarnemend burgervader in Meerssen was aangesteld en alles in rustiger vaarwater leek te komen werd het Carnaval.

    Jo Dejong wordt in de media geportretteerd als iemand met een joviale persoonlijkheid. Die jovialiteit leidde er op de vrijdag voor carnaval toe dat Jo bij het verlaten van een kroeg in Meerssen iets te vrijpostig een vrouw een kus op de mond wou geven. Sommige berichten spreken van een tongzoen, anderen van een frivole kus ten afscheid. Feit is wel dat de ontvangster van die kus daar niet van gecharmeerd was en een rel was geboren.

    Als publieke figuur, al heeft hij nog zoveel aanhang, is deze vorm van jovialiteit nogal twijfelachtig. Dat weet iedereen, maar de vraag is of hij daar als wethouder op mag worden afgerekend. Iemand die het zeker mag in mevrouw Dejong die deze vrijpostige manier van feestvieren waarschijnlijk niet erg kan waarderen. En omdat zij is getrouwd met deze man heeft ze meer dan wie ook recht van spreken. Terug naar de raad en zijn eigen Partij Jo Dejong. Die spraken er ook schande van en toen ontstond er een situatie waarin partijen, zonder objectief verslag van de feiten, iets van dit gedrag moesten vinden.  En daar werd het lastig. Jo had namelijk een breed draagvlak. Er waren heel veel mensen die hem persoonlijk steunden en zonder Dejong ook nooit op diens partij gestemd zouden hebben. Daar sta je dan als partij. Wijs je je eigen lijsttekker de deur, dan is je eigen politieke carriere ook over, want na de volgende verkiezingen kom je nooit meer terug. Maar blijven kon hij eigenlijk ook niet. Daarmee zou je zeggen dat het vergrijp van Dejong niet ernstig genoeg is om verwijdering uit de partij te rechtvaardigen. Het probleem was waarschijnlijk dat men eigenlijk niet goed wist wat er was gebeurd. Daarvoor deden teveel verschillende verhalen de ronde, maar ze bezweken onder de mediadruk en zette Dejong uit de eigen partij. Waarnemend burgemeester Schmidt deed nog wat olie op het vuur door te suggereren dat het incident in het café niet op zichzelf stond, maar dat mogelijk meer vrouwen in het verleden waren lastig gevallen door Dejong. Dejong werd zo steeds verder in een hoek gedreven.

    Wat nu zo bijzonder is is dat zoveel Meerssenaren onverdeeld achter Dejong bleven staan en zelfs de vrouw in kwestie betichtte van ‘uitlokking’. Veel vonden het verschrikkelijk wat Dejong werd aangedaan want hij had zoveel goede dingen voor Meerssen gedaan. Eigenlijk zijn dit natuurlijk twee totaal verschillende dingen. Dejong kwam in de ogen van de dorpelingen dermate goed voor hun belangen op dat het niet belangrijk was wat er in dat café was gebeurd. En toen gebeurde het onvoorstelbare. Dejong maakte een einde aan zijn eigen leven. Een onbegrijpelijk zware daad die in de ogen van velen, en ook in die van mij, totaal niet in verhouding staat tot hetgeen hem is aangedaan. Als, maar dat zullen de feiten ooit moeten uitwijzen, hij het zichzelf al niet heeft aangedaan. Zoals zo vaak, en in Nederland zijn we daar sinds de dood van Fortuyn meester in, was de nuance nu volledig weg uit welke discussie dan ook. De eigen partij, de andere partijen, de burgemeester en zelfs de vrouw uit het café waren het schuld. Allemaal hadden ze Jo Dejong dat duwtje in de rug gegeven. Tegenspraak werd niet geduld en op Facebook verschenen allerlei berichten van mensen die de media betichtte van eenzijdige berichtgeving. Bij de begrafenis van Dejong waren allerlei mensen niet welkom en ook de burgemeester kreeg op straat de meest verschrikkelijke verwensingen naar zijn kop. Terecht? Nee natuurlijk niet. Misschien is er sprake van vuil spel geweest. Misschien kwam het de oppositie wel goed uit dat Dejong zich te buiten ging. Als de burgemeester de waarheid sprak – en ik heb eigenlijk geen reden om aan te nemen dat hij dergelijke verdachtmakingen suggereert als daar geen enkele aanleiding voor was – was de formulering hooguit onhandig. Maar de uitweg die Dejong koos is eigenlijk onbegrijpelijk. Zelfdoding is over het algemeen geen impulsieve daad. Het feit dat Dejong in 3 weken tijd van gevierd wethouder tot suicide overgaat is onvoorstelbaar kort. Hij moet ongelooflijk snel diep zijn weggezakt in een poel van ellende en uitzichtloosheid. Zonder enige verklaring of afscheidsbrief laat hij alles en iedereen achter. Het fatsoen, de moraal en de nuance neemt hij mee het graf in.

    SchermafbeeldingMeerssen komt hier niet uit omdat er geen uitweg is. De ratio staat op papier. De bijbehorende emotie leeft in de herinnering van de mensen. En iedereen kleurt die herinnering in. Precies zoals hij of zij het zich wil herinneren. Er wordt nu gezocht naar transcripties en geluidsopnames van de raadsvergaderingen. Die zijn er niet. Woordelijke transcripties van vergaderingen worden niet gemaakt en geluidsopnames ook niet want die zijn ‘mislukt’. Er heeft waarschijnlijk ook nog nooit iemand naar gevraagd en dan wordt het van iets dat je doet, iets dat je zou moeten doen en uiteindelijk tot iets wat we ooit deden. Krokodillentranen alom, maar het helpt niks. Steeds meer oud-partijgenoten stappen op omdat ze bang zijn voor die laffe doodsbedreigingen en anonieme berichten op de sociale media. Democratie door een volksgericht dat de feiten niet afwacht of onder ogen wil zien. De feiten zullen er daarom wellicht ook nooit komen. Een onafhankelijke onderzoekscommissie zal ze misschien trachten boven water te krijgen, maar ik betwijfel of de conclusie – wat die ook mag zijn – unaniem geloofd zal worden. En dan kom je er dus nooit uit en zal het gewoon moeten slijten. En als mensen die anoniem blijven schreeuwen het in dit land voor het zeggen krijgen of op de een of andere manier door het zaaien van angst hun zin willen krijgen is er meer gestorven dan een wethouder alleen.